Onderwijsconferentie digitale geletterdheid (Kennisnet): “Hoe kunnen we jongeren leren hun (digitale) toekomst zelf vorm te geven?”

Vandaag ben ik aanwezig op de Onderwijsconferentie digitale geletterdheid van Kennisnet bij Beeld en Geluid in Hilversum:

Hoe kunnen we kinderen een hoopvol perspectief bieden in een gedigitaliseerde wereld die niet zonder zorgen is? Op die vraag geven diverse sprekers antwoord op de onderwijsconferentie met de titel ‘hoop en optimisme in tijden van technologisering’. De conferentie, afsluiter van de Week van de Mediawijsheid 2017, is een initiatief van Kennisnet, in samenwerking met Beeld en Geluid, Mediawijzer.net en SLO.

We kunnen niet zonder digitale geletterdheid, wordt gezegd. Welke digitale kennis en vaardigheden geven we leerlingen precies mee waarmee ze zelf hun toekomst kunnen vormen, in plaats van dat de technologie dat voor ze doet?

Ik ben bewust wat eerder naar de conferentie gegaan op een indruk te krijgen van het gebouw en het museum Beeld en Geluid.

Het museum is erg mooi ingericht en bevat een groot aantal doe dingen. Zo kun je leren radiomaken, je eigen journaal leren maken, zoeken in de archieven van Beeld en Geluid, met je ‘Achterwerk in de Kast’. Al je gemaakte producties worden (als je dat wilt) via een ring opgeslagen in de Cloud.

Een erg leuk museum voor kinderen tot en met een jaar of 12.

De onderwijsconferentie start met een terugblik op alle activiteiten die in de ‘Week van de Mediawijsheid’ hebben plaatsgevonden. Na de terugblik wordt het begrip Mediawijsheid in een 10-minuten pitch van diverse kanten belicht.

De toon wordt vooraf gezet door een video van Micha de Winter die pleit voor het creëren van “hoop en optimisme” voor onze jongeren. Jongeren krijgen in deze tijd een grote hoeveelheid negatieve informatie over zich heen. Bijvoorbeeld over klimaat, oorlogen, et. cetera. We moeten jongeren helpen om betekenis te geven aan deze stroom van negatieve informatie, zodat ze hoopvol gestemd blijven. Jongeren zijn wel digitaal vaardig, maar niet mediawijs om deze informatie betekenis te geven.

Hans Schnitzler

Hans Schnitzler, filosoof, start zijn betoogt dat we de wereld leren begrijpen door tegenstellingen: geluk is er alleen als je ook ongeluk kent, vrede als je ook oorlog kent, et. cetera. Hans voert met jongeren een digitaal onthoudingsexperiment uit. Jongeren gaan 1 week offline. Jongeren ervaren bijvoorbeeld welke activiteiten ze nutteloos doorbrachten op het internet en welke andere activiteiten ze hiervoor in de plaats gingen doen (zonder internet). Jongeren voelden zich prettiger en nuttiger zonder internet. Door het opzoeken van de tegenstelling: online versus offline ontstaat inzicht. Door de digitale onthouding ontstaat inzicht: digitale geletterdheid. Dit inzicht maakt dat je als jongere leert verstandige keuzes te maken in je mediagebruik. Je word baas over je eigen tijd.

Jim Stolze, de ondernemer

Jim Stolze, oprichter van TEDx, gaan in op de vraag: wat moeten kinderen leren over internet? Jim start zijn verhaal met een anekdote van zijn zoon. Zijn zoon ontdekte de Rubicscube. Na lang oefenen kon zijn zoon de Rubics cube oplossen in 1 minuut en 43 seconden. Z

ijn zoon trots, echter kan een robot dit binnen 3 seconden. Deze anekdote leidt tot het volgende inzicht:

mens vs machine = mens & machine

Als tweede anekdote verteld Jim het verhaal van Netflix. Netflix begon ooit met het versturen van videobanden. Daarna DVD’s. En daarna via internet. Echter met de introductie van algoritmes werd het pas interessant. Netflix voorspelt welke films jij leuk zou vinden. Het verhaal van Netflix leidt tot het inzicht:

digitalisering > algoritmisering

Leren programmeren is noodzakelijk, echter een inschatting maken wat het aanpassen van het algoritme betekent voor de mens wordt nog belangrijker. Hieruit ontstaat het volgende inzicht.

computational thinking > critical thinking

Jim geeft met bovenstaande drie inzichten richting aan de vraag wat jongeren moeten leren op het internet. Hij sluit af met een vraag hoe we onze jongeren kunnen beschermen tegen de meest verslavende tool aller tijden: de mobiele telefoon. Geen antwoord als slot, maar een vraag 😉

Joop Berding

Joop Berding, pedagoog, zijn betoog heeft de titel: ‘Digitaal samenleven op een rechtvaardige manier’. Zijn betoog start met een aantal tegenstelling in de digitale tijd:

  • onbegrensdheid versus jezelf in acht nemen
  • snelheid versus de tijd voor iets nemen / bezinning / reflectie
  • zichtbaarheid versus verborgenheid
  • reproduceerbaarheid versus uniciteit / authenticiteit

Jongeren en opvoeders lopen tegen deze tegenstellingen aan. Joop Berding betoogt om snelheid te matigen en je als opvoeder de vraag te stellen welk model je wilt staan voor jongeren met bovenstaande tegenstellingen in het achterhoofd. Jongeren hebben rolmodellen nodig om zich te ontwikkelen.

Nadia Demaret en Jeroen Gommers

Beide presentatoren zijn schoolleiders van een samenwerkingsverband voor vrije scholen in Zuid-Holland. Ze gaan in op de rol van technologie op het onderwijs. Vanuit trends heeft het samenwerkingsverband een vertaling gemaakt naar de inhoud van het onderwijs met hun pedagogisch kompas in het achterhoofd. Deze vertaling is samen met een klankbord van ouders en samen met de leraren gemaakt.

Hieruit zijn 5 leerlijnen ontstaan:

  1. ik ben baas over ict
  2. Ik ben vaardig met ict
  3. ik ben sociaal met ict
  4. ik ben creatief met ict
  5. ik kan leren met ict

Met als doel dat kinderen zich staande kunnen houden in de online wereld.

Lyanca ten Donkelaar (AOC Oost)

Lyanca ten Donkelaar begint haar betoog met de metafoor van een bloembolletje. Bij binnenkomst heeft iedereen een bloembolletje gekregen. Haar vmbo-leerlingen vergelijkt ze met bloembolletjes. Elk bloembolletje heeft alles in zich om tot een mooie bloem uit te bloemen. Het enige wat nodig is, is een geschikte omgeving en voldoende voeding om te groeien. Haar leerlingen hebben hoop en optimisme nodig. Dat er kansen zijn. Dat groei mogelijk is.

Volwassen zullen met de groeimindset moeten leren kijken naar leerlingen. En zo deze hoop en optimisme mee te kunnen geven.

Om kansen te kunnen creëren is digitale geletterdheid noodzakelijk. Zo leert Lyanca haar leerlingen bijvoorbeeld om te gaan met fake nieuws. Ze biedt de lesstof aan in een realistische en herkenbare context. Vanuit haar onderzoek wordt het belang van een realistische en herkenbare context voor het leren onderschreven. Bij het onderwijs ligt een taak om onze jongeren te helpen digitaal vaardiger te worden.

Berry Nieskens

Berry Nieskend is leraar op het Cartesius 2 en biedt als leraar digitale geletterdheid aan op zijn school. Vanaf leerjaar 1 krijgen leerlingen modules digitale geletterdheid met als keywords: informatievaardigheden, ict-basisvaardigheden en mediawijsheid. Berry Nieskens maakt lesbrieven (per week) waarin kennis en vaardigheden aangeboden worden. Aan het eind van week schrijven leerlijnen een script waarin de geleerde keywords aan bod moeten komen. Berry Nieskens geeft aan dat je met betrekking tot beoordelen geen gedragsverandering kunt toetsen. Na 8 weken maken leerlingen een videopresentatie waarin de geboden lesstof aan bod komt. Op deze manier moet de lesstof nogmaals verwerkt worden. Een rubric stuurt het leren van de leerlingen. Bij het maken van de rubric wordt de taxonomie van Bloom gebruikt.

Hans de Vries

Hans de Vries, van SLO, vertelt over de ontwikkelingen bij Curriculum.nu en vormt daarmee de afsluiter van de pitches. Hans laat een aantal technologische ontwikkelingen de revue passeren die afgelopen weken in het nieuws geweest zijn: van drones om orkaanschade vast te stellen tot precisie landbouw met robots.

Hans de Vries constateert dat er in de landelijke leerplankaders onvoldoende aandacht is voor digitale geletterdheid. Dit geldt eveneens voor scholen en de beschikbaarheid van  lesmateriaal, terwijl er uit de monitor van Jeugd en Media blijkt dat er grote verschillen zijn in de mediawijsheid van jongeren.

In 2021 moeten de uitkomsten van Curriculum.nu tot nieuwe leerplankaders leiden zodat digitale geletterdheid door alle scholen aangeboden moet worden.

De conferentie wordt afgesloten met de lancering van het Handboek Digitale Geletterdheid van Remco Pijpers. Het handboek is te downloaden via:Kennisnet.nl.

You may also like

2 comments

Leave a comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.